We keep in touch

De zon zakt langzaam richting horizon. Het daglicht dringt de donkere nacht steeds verder terug. Met 10 uur in de avond worden de dagen steeds langer. In het schemerlicht zoef ik met de tram Tallinn door. Op weg naar mijn studio. Zo net ben ik wezen eten bij Liina, de eigenaar van de studio waar ik de afgelopen weken verbleef. Ik kijk naar buiten naar plekken die vertrouwd aanvoelen, maar welke een nieuwe betekenis hebben gekregen de afgelopen dagen.
Ik probeer alles te laten bezinken. De laatste volle dag Estland is bijna ten einde. Wat heb ik allemaal gezien? Wat heb ik allemaal gehoord? Welke mensen heb ik ontmoet? Het is allemaal nog teveel om precies te beschrijven. Het moet nog een plek krijgen als ik straks terug ben in Rotterdam. Vast staat dat ik prachtige mensen heb ontmoet. Ieder uniek op zijn eigen manier. Mensen met persoonlijke en tastbare verhalen. Zij namen mij mee op tijdreis door hun leven. Ik voel mij vereerd dat zij mij deelgenoot hebben gemaakt van hun leven doormiddel van verhalen, foto’s of plekken die wij bezochten.
De tram piept als we de bocht om gaan. We rijden langs het café waar ik vorige week mijn eerste afspraak had met Saara. Nog niet wetend wat al die verhalen met mij zouden doen. De ontmoetingen, de verhalen ze zetten mij aan het denken over de definitie van vrijheid. Wat houdt vrijheid in? En wanneer leef je in vrijheid? De belevenissen maakten mij bewust over waar ik vandaan kom en hoe Nederland mij heeft gevormd. Ik sprak met mijn leeftijdsgenoten over de actualiteit, hun toekomst en hun verleden. We vergeleken onze werelden. We zagen de verschillen en de overeenkomsten. Hoe zou het zijn als ik daar of zij hier in Nederland zouden zijn opgegroeid? Ik hing aan hun lippen en zij aan de mijnen. Ik was verrast door de openheid waarmee ze mij ontvingen. De knuffels die ik na een ontmoeting kreeg. De vriendschappen die ik sloot.
Een stem kondigt de volgende tramhalte aan: ‘Järgamine peatus, Liinahal’. Ik schrik op uit mijn gedachten. De oude tram komt piepend tot stil stand. Ik sta op en verlaat de tram. In gedachten loop ik verder naar de studio. De hemel is ondertussen donker blauw gekleurd. De eerste sterren verschijnen. Ik loop onderaan de oude stadsmuur die de stad beschermde in de middeleeuwen. Het is koud. In de straat hangt de geur van bruinkool. Nog een keer probeer ik Tallinn in detail op te nemen. De laatste kostbare uren zijn aangebroken en alle ervaringen suizen na in mijn hoofd. Deze verzameling aan ervaringen neem ik mee terug als schatten. Terug in Nederland ga ik ze ordenen en beschrijven. Maar er komt meer. Estland leer je niet in twee weken kennen. Ik kom weer terug. De grove schetsen heb ik nu, maar deze wil ik verder uitwerken. Kortom nog vele mooie verhalen, ervaringen en beelden te gaan. We keep in touch!

foto (1)

I think I know this place

Vliegen is voor mij het overbruggen van twee werelden. De wereld waar je vandaan komt en de wereld waar je naar toe gaat. Tijdens mijn vlucht naar Tallinn bereid ik mij voor op de wereld die mij straks staat te wachten. In tegenstelling tot verleden jaar is het doel nu anders. Vorig jaar vertrok ik met het doel om te studeren. Nu vertrek ik om te ontmoeten en te reageren om vervolgens werk te creëren.

Het vliegtuig zeilt boven de wolken. Het videoscherm geeft aan dat wij ons nu ergens boven Litouwen bevinden. Nog een klein uurtje en dan ben ik in Helsinki. Eenmaal geland moet ik vijf uur wachten voordat ik verder kan vliegen naar Tallinn. Het is druk in Helsinki. Veel Aziaten proberen hun vertrekkende vluchten te halen naar Hongkong of Seoel. Ik zoek naar een rustige plek waar ik mijn gedachten op papier kan zetten.
Vorig jaar was ik hier ook. Toen lag er sneeuw en was het koud. Nu schijnt de zon en is het nog licht als ik om 20.00 uur in het propellervliegtuig stap. Het voelt weer als een avontuur. In het vliegtuig hoor ik sinds maanden weer Ests. We stijgen op en vliegen over de Finse golf terwijl de zon langzaam achter ons wegzakt. Het is 20 minuten vliegen naar Tallinn. Dat stelt niks voor. Na een paar minuten zie ik de Estse kust al verschijnen. Het voelt onwerkelijk. In juni vorig jaar ging ik weg met het idee dat ik voorlopig niet meer terug zou komen. Ik veegde een traan weg toen ik met de bus Tallinn achter mij liet. Het was nog niet klaar. Het was nog niet af, maar ik ging weg. Nu ben ik weer terug. Het vliegtuig raakt bijna de grond. Bijna daar. Bijna weer in Estland. Zachtjes landen we en taxiën we naar de terminal. Tijdens het taxiën komen we langs de oude terminal. Het lijkt op een treinstation. Dingen veranderen snel in Estland. Ik moet even wachten, maar dan mag ik naar buiten. Ik loop het trappetje af. Mijn voeten raken de Estse bodem. Ik ruik de frisse geur gemixt met bruinkool. Het typeert voor mij Estland. Het voelt als thuis komen.

De komende twee weken wil ik zo’n dertien gesprekken voeren. Ik ben erg benieuwd naar wat ik ga horen, zien en ervaren. Ik denk dat ik Estland nu een beetje ken, maar ken ik het land wel echt? Ik ben nieuwsgierig naar de komende dagen. De dagen waarin de observaties de woorden gaan vormen. De woorden de verhalen vormen en de verhalen de beelden worden.

For English:  Continue reading

February 24th

Graag neem ik je mee terug naar het moment dat de geschiedenis van Estland onder mijn huid ging zitten: 24 februari 2013 de Onafhankelijkheidsdag van Estland. Ik was nieuwsgierig naar deze dag. De vrijheid van Estland is 23 jaar jong. De geschiedenis staat nog vers in het geheugen en is nog tastbaar.

De Onafhankelijkheidsdag van Estland is een dag met een verhaal. Estland is in het verleden van 1918 tot 1940 onafhankelijk geweest. Op 24 februari 1918 werd Estland na de vrede van Versailles officieel als staat erkend. Om na 22 jaar weer ingelijfd te worden door Rusland. Als onderdeel van het Molotov-Ribbentroppact spraken Duitsland en Rusland af dat Estland Russisch grondgebied werd. Tot groot verdriet van de Esten moesten zij hun vrijheid weer inleveren. Het was daarom niet gek dat de Esten de Duitsers in 1941 triomfantelijk ontvingen. Het was voor Estland een kans om hun vrijheid terug te winnen. De prijs daarvoor was hoog. De bevrijders veranderden in bezetters en werden in 1944 verjaagd door een oude bekende. In 1944 heroverde de Sovjet-Unie Estland.
Het duurde vervolgens 47 jaar voordat de Esten de onafhankelijkheid terug veroverden op 20 augustus 1991. Toch vieren de Esten deze dag niet als hun onhankelijkeheidsdag.
Estland hecht veel waarde aan de dag waarop de staat officieel onafhankelijk werd, 24 februari 1918. Trouw vieren ze op deze dag elk jaar de onafhankelijkheid. Ondermeer door een militaire parade in de hoofdstad Tallinn.

Van deze militaire parade, de emotionele reacties van de Esten en de onafhankelijkheid was ik verleden jaar getuige. Op 24 februari vertrok ik in de ochtend naar Vabaduse väljak, het Vrijheidsplein in Tallinn. Ik kwam aan op het nog verlaten plein. Het was koud, misschien kwam het daardoor? Het was met -15 de koudste dag sinds mijn aankomst, maar de zon scheen volop. De hele maand februari was het bewolkt geweest, maar op deze dag scheen de zon. Langzaam begon het plein vol te lopen. Ik bekeek de mensen die één voor één in groepjes het plein betraden. Ik zag gezinnen, oma’s en opa’s die verhalen vertelden aan hun kleinkinderen, uitgelaten jongeren en een enkele toerist. Langzaam begon het plein blauw, zwart en wit te kleuren. De kleuren van de Estse vlag. Het werd drukker en al gauw werd ik één met de mensen massa. Rechts van mij kwamen de eerste tanks aanrollen gevolgd door militaire jeeps. De eerste muzikale akkoorden werden door een orkest ingezet, het signaal voor de duizenden Esten op het plein. Uit volle borst werd het volkslied meegezongen. Straaljagers vlogen over en men applaudisseerden.
Op die dag raakte Estland mij in mijn ziel. Ik zag voor het eerst de trots van haar burgers en de emotie om mij heen die deze dag met zich mee bracht. Ik wilde alles in mij opnemen, ervaren zien en voelen. Ik wilde meer over Estland weten.

Ik legde de dag vast. Ik begaf mij in de mensenmassa en ving beelden door middel van mijn camera. Het resultaat is de fotoserie February 24th:

For English:  Continue reading

How we met

In januari 2013 maakte ik voor het eerst kennis met Estland. In die maand vertrok ik naar Tallinn. De daarop volgende maanden studeerde ik fotografie aan de Eesti Kunstiakadeemia, de Estse kunstacademie. Voor mijn vertrek wist ik nog weinig over het land. Het was een groot contrast met Barcelona waar ik eerder heb gestudeerd. Ik ging van het warme mediterrane Spanje naar het Baltische Estland, een land met lange nachten en koude winters. Het was één van de redenen waarom ik voor Estland koos. Ik was nieuwsgierig. Wat was er allemaal gaande in dit land?

In deze maanden heeft Estland mijn hart veroverd. Ik verbaasde mij over de vooruitgang, de kracht en de trots van het land. Estland is snel gegroeid na de onafhankelijkheid in 1991. Als reactie op mijn verbazing kwamen er allerlei vragen boven borrelen. Hoe gaan de burgers om met deze groei? Wat vinden ze hiervan?
Tijdens mijn verblijf in Estland heb ik mij mee laten voeren in het dagelijkse ritme. Al observerend reisde ik rond, fotografeerde ik, las ik over het land en praatte met de burgers. Na terugkomst merkte ik dat mijn honger naar informatie nog niet gestild was. Elk antwoord riep weer nieuwe vragen op.
En daarom ga ik terug. Ik wil Estland beter leren kennen. Ik wil het land beter begrijpen. Hoe heeft Estland zich als staat de afgelopen jaren ontwikkeld? Hoe heeft de vrijheid van Estland zich ontwikkeld? Hoe hebben de verschillende generaties zich verhouden tot de nieuwe ontwikkelingen rondom vrijheid, politiek, economie en het dagelijks leven? En hoe zijn de kinderen van 1991 hierin mee gegroeid? Deze vragen zijn een kleine greep uit een hoeveelheid van dingen die ik nader wil verkennen. Ik wil weten hoe dit is ervaren en wordt ervaren. Ik wil mijn leeftijdsgenoten daar leren kennen om vervolgens hun verhalen door te vertellen en te verbeelden aan een breder publiek. Aan jou, degene die deze blog leest.

De historie van toen en de actualiteit van vandaag maken deze verkenning extra bijzonder. Dit jaar is het 25 jaar geleden dat de muur viel en 23 jaar geleden dat Estland onafhankelijk werd. Het is dit jaar ook 70 jaar geleden dat de Russen Estland heroverde op de Duitse bezetters. Om er vervolgens 47 jaar te blijven. Mooie symbolische getallen om nu eens te kijken hoe het met het land gaat, de inwoners en met name de generatie van na 1991. Volgende week reis ik af naar Tallinn voor een verblijf van twee weken. Je kunt mij volgen op deze blog, met ervaringen, impressies en beelden van mijn verblijf in Estland.

In English: Continue reading